Sunucu kaynakları (CPU, RAM, disk) nasıl izlenir?

Sunucunuzun CPU, RAM ve disk kullanımını düzenli izlemek, performans sorunlarını yaşamadan önce fark etmenizi ve doğru paket boyutunu seçmenizi sağlar. Kaynaklarınızı üç farklı yöntemle takip edebilirsiniz: müşteri paneli üzerinden grafiksel olarak, Linux sunucularda komut satırından ya da Windows sunucularda yerleşik araçlarla.

1. Müşteri Panelinden İzleme (En Kolay Yöntem)

Müşteri panelimizde aktif olan izleme eklentisi sayesinde sunucunuzun anlık ve geçmiş kaynak kullanımını grafiksel olarak görüntüleyebilirsiniz; sunucuya bağlanmanıza gerek kalmaz.

1. musteri.kolan.net.tr adresinden hesabınıza giriş yapın.
2. Üst menüden Hizmetler → Aktif Hizmetler'e geçin.
3. İzlemek istediğiniz VDS / dedicated sunucu ürününüze tıklayın.
4. Açılan hizmet detay sayfasında CPU yüzdesi, kullanılan RAM, disk dolu/boş alan ve ağ trafiği grafiklerini görebilirsiniz.

2. Linux Sunucuda Komut Satırı Araçları

SSH ile sunucunuza bağlandıktan sonra aşağıdaki komutlarla kaynak kullanımını detaylı izleyebilirsiniz.

CPU ve genel process listesi:

top

Daha okunabilir bir alternatif olan htop çoğu dağıtımda kurulu değildir; ilk kullanımda yüklemeniz gerekir:

apt install htop      # Ubuntu / Debian
dnf install htop      # AlmaLinux / Rocky

Sonra htop yazarak çalıştırın; renkli arayüzde CPU/RAM çubukları ve process listesi yer alır. F6 ile sıralama kriterini değiştirebilir, F9 ile process sonlandırabilirsiniz.

RAM kullanımı:

free -h

Çıktıdaki used sütunu gerçek kullanılan belleği, available ise yeni uygulamalara ayrılabilecek belleği gösterir (cache dahil).

Disk doluluk (mount bazında):

df -h

Belirli klasörün boyutu:

du -sh /var/www
du -sh /var/log/* | sort -h | tail -10

İkinci komut, /var/log altındaki en büyük 10 klasörü gösterir; "neresi şişti" sorusunun hızlı cevabıdır.

Disk I/O takibi (process bazlı):

iotop

Ağ trafiği (process bazlı):

nethogs

Sistem yükü (load average) ve uptime:

uptime

1, 5 ve 15 dakikalık load average değerleri sırasıyla gösterilir. Çekirdek sayınızdan büyük load sürekli olarak görünüyorsa CPU darboğazınız vardır.

En çok bellek kullanan ilk 10 process:

ps aux --sort=-%mem | head -11

Görsel disk analizi (klasör ağacı):

ncdu /

Kurulu değilse apt install ncdu veya dnf install ncdu ile yükleyebilirsiniz. Klavye okları ile dolaşıp hangi klasörün ne kadar yer kapladığını net görürsünüz.

3. Windows Sunucuda Yerleşik Araçlar

RDP ile Windows sunucunuza bağlandıktan sonra üç ana araç bulunur:

Task Manager

Klavye kısayolu Ctrl + Shift + Esc ile açılır. Genel bakış için en pratik araçtır.

• Processes sekmesi: CPU, Memory, Disk, Network sütunları process bazında.
• Performance sekmesi: Grafiksel CPU, Memory, Disk, Ethernet kullanımı.
• Users sekmesi: Aktif RDP oturumları ve kullandıkları kaynaklar.

Resource Monitor

Daha detaylı analiz için Win + R → resmon komutuyla açılır. CPU, Memory, Disk ve Network kullanımını process bazında alt detaylarıyla (hangi dosyaya I/O yapılıyor, hangi IP'ye trafik gidiyor) gösterir.

Performance Monitor

Win + R → perfmon ile açılır. Uzun süreli izleme ve log toplama için kullanılır; Data Collector Sets ile özel sayaçları zamanlanmış olarak kaydedebilirsiniz.

PowerShell ile hızlı sorgular:

# En çok CPU tüketen ilk 10 process
Get-Process | Sort-Object CPU -Descending | Select-Object -First 10

# En çok RAM tüketen ilk 10 process
Get-Process | Sort-Object WorkingSet64 -Descending | Select-Object -First 10

# Disk doluluk durumu
Get-PSDrive -PSProvider FileSystem

4. Yüksek Kullanım Tespit Ettiğinizde

• CPU sürekli %90+ ise: En çok tüketen process'i belirleyin (Linux'ta top / Windows Task Manager). Web sunucusu (Apache, Nginx, IIS) yüksekse trafik artmış demektir; PHP-FPM yüksekse uygulamada bir döngü ya da ağır sorgu olabilir.
• RAM doluysa: Linux'ta swap kullanımı artar ve sistem ciddi yavaşlar. free -h ile swap durumunu kontrol edin. MySQL innodb_buffer_pool_size ayarı çoğu bellek sıkıntısının temel sebebidir.
• Disk doluysa: ncdu veya du ile en büyük klasörleri bulun; log dosyaları, eski yedekler ve geçici dosyalar çoğunlukla buradadır.
• Disk I/O yüksekse: Veritabanı index'leri eksik ya da yedekleme/log işlemleri çakışmış olabilir; iotop ile kaynağı tespit edin.

İzleme sırasında anlam veremediğiniz bir tepe noktası ya da kaynak tüketen process tespit ederseniz ekran görüntüsünü destek talebi ile paylaşabilirsiniz; ekibimiz inceleyip yönlendirme yapacaktır.